GR FR DE ES EN
33.2 C
Athens

Εφημερίδα - Ανθρώπινα Νέα ©

Παρασκευή, 30 Ιουλίου, 2021

Διάλεξη

Διαβάστε ακόμη

Ο φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Εντγκάρ Μορέν γιορτάζει τα 100α γενέθλιά του στις 8 Ιουλίου και με την ευκαιρία αυτή δίνει αύριο, Παρασκευή, μια διάλεξη στην Unesco, η οποία αποτίει φόρο τιμής «στο διεθνούς ακτινοβολίας έργο και τη σκέψη του».

Ένας γίγαντας της σκέψης με πολύ ποικίλο έργο, το οποίο είναι γνωστό πολύ πέραν της Γαλλίας και πηγαίνει κόντρα στην παραδοσιακή κοινωνιολογία, ο Εντγκάρ Μορέν πρόκειται να εκφωνήσει μια ομιλία περίπου 40 λεπτών στην έδρα του διεθνούς οργανισμού στο Παρίσι.

Της ομιλίας αυτής, το θέμα της οποίας δεν αποκαλύφθηκε, θα προηγηθούν δύο στρογγυλά τραπέζια στα οποία θα συζητηθούν το έργο και η ζωή αυτού του πολύμορφου «πλανητικού στοχαστή» που αυτοαποκαλείται «λαθροθήρας της γνώσης».

Ο Εντγκάρ Μορέν γεννήθηκε με το όνομα Εντγκάρ Ναούμ στις 8 Ιουλίου 1921 στο Παρίσι, μοναχοπαίδι μιας εβραϊκής οικογένειας από τη Θεσσαλονίκη που είχε μεταναστεύσει στη γαλλική πρωτεύουσα. Οι γονείς του είχαν ένα κατάστημα υφασμάτων. Ο θάνατος της μητέρας του, όταν εκείνος ήταν 10 ετών, θα στοιχειώσει ολόκληρη τη ζωή του.

Το 1941 εντάχθηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα και μπήκε στην Αντίσταση κατά των ναζί με το ψευδώνυμο Μορέν. Με διπλώματα στην ιστορία, τη γεωγραφία και το δίκαιο, εξέδωσε το πρώτο βιβλίο του το 1946 με τίτλο «Το Έτος Μηδέν της Γερμανίας». Εργάσθηκε ως δημοσιογράφος και το 1950 εντάχθηκε στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας (CNRS). Το 1959 εξέδωσε το βιβλίο «Αυτοκριτική», στο οποίο αφηγήθηκε τη διαγραφή του από το Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα και τη δική του τύφλωση μπροστά στο σταλινισμό.

«Ένα από τα μεγάλα μαθήματα της ζωής μου είναι ότι έπαψα να πιστεύω στη διαιώνιση του παρόντος, στη συνέχεια του γίγνεσθαι, στην προβλεψιμότητα του μέλλοντος», γράφει στο τελευταίο του έργο με τίτλο «Μαθήματα ενός αιώνα ζωής».

Η αφήγηση αυτή, εν είδει διαθήκης, του επέτρεψε να επιστρέψει στη διαδρομή του σε περιόδους θυελλώδεις, αρχίζοντας από την Κατοχή και τελειώνοντας με την πανδημία της Covid-19 και την οικολογική κρίση.

«Οι καταστροφές (και η πανδημία της Covid είναι μία απ’ αυτές) υποκινούν δύο αντίθετες συμπεριφορές, τον αλτρουισμό και τον εγωισμό», συμπεραίνει ο φιλόσοφος.

Ο Εντγκάρ Μορέν δηλώνει εν συνόψει «πρώτα απ’ όλα ουμανιστής» — αλλά νηφάλιος όσον αφορά την ανθρώπινη «τρέλα της ύβρεως ή της υπερβολής, αυτή των ακόρεστων και ατελείωτων φιλοδοξιών», όπως «ο χιμαιρικός έλεγχος της Γης».

Προσωπικότητα της αριστεράς –παρόλο που είναι δύσκολο να τον περιορίσεις σε μια συγκεκριμένη ετικέτα– ο Εντγκάρ Μορέν μπορεί να αποτελέσει αναφορά για πολλούς.

Το Φεβρουάριο 2018 υπέγραφε ένα εγκωμιαστικό άρθρο για τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν, του οποίου χαιρέτιζε την ικανότητα «να είναι ένας λογοτεχνικά και φιλοσοφικά καλλιεργημένος διανοούμενος και παράλληλα ένας άνθρωπος που κάνει καριέρα στους αντίποδες της φιλοσοφίας, στην τράπεζα και τα χρηματοοικονομικά».

Όμως στο βιβλίο του, που κυκλοφόρησε τον Ιούνιο, ο αναγνώστης διαβάζει επίσης για τη συμπάθειά του προς τους πιο άγριους αντιπάλους του αρχηγού του γαλλικού κράτους. Σύμφωνα με τον ίδιο, «αυτοί που συμμετέχουν σε πολλές διαμαρτυρίες, θυμούς και εξεγέρσεις του λαού, όπως το κίνημα των ‘Κίτρινων Γιλέκων’, έχουν, όχι βεβαίως αποκλειστικά, αλλά αναμφισβήτητα, την ανάγκη να αναγνωρισθούν στην πλήρη ανθρώπινη ιδιότητά τους – αυτό που αποκαλεί κάποιος αξιοπρέπεια».

Εκθειάζοντας το μέτρο και την «πολύπλοκη σκέψη», εξομολογείται: «Βλέπω αυτή τη στιγμή εντυπωσιακές διανοητικές παρεκκλίσεις», όπως η ξενοφοβία, ο θρησκευτικός φονταμενταλισμός, η ανοχή έναντι του αυταρχισμού, η επιστήμη χωρίς δεοντολογία ή η τύφλωση μπροστά στις παρεκκλίσεις του καπιταλισμού.

«Αντί του δόγματος που απαντά στα πάντα, καλύτερα η πολυπλοκότητα που ρωτάει για τα πάντα», υπογραμμίζει.

ΠΗΓΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ

Προηγούμενο άρθροΘέαμα
Επόμενο άρθροΕνισχυτικές

Τελευταία άρθρα

Σημεία

Προειδοποίηση

Ανθεκτικές

Εντολή