GR FR DE ES EN
24.9 C
Athens

Εφημερίδα - Ανθρώπινα Νέα ©

Παρασκευή, 24 Σεπτεμβρίου, 2021

Μετανάστευση

Διαβάστε ακόμη

Μια μακρόπνοη και ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική, βασισμένη στην αλληλεγγύη, αποτελεί βασικό στόχο για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η μεταναστευτική πολιτική αποσκοπεί στη θέσπιση μιας ισορροπημένης προσέγγισης όσον αφορά την αντιμετώπιση τόσο της τακτικής όσο και της παράτυπης μετανάστευσης.

Νομική βάση
Τα άρθρα 79 και 80 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

Αρμοδιότητες
Τακτική μετανάστευση: η ΕΕ είναι αρμόδια να καθορίζει τους όρους εισόδου και νόμιμης διαμονής σε ένα κράτος μέλος, μεταξύ των οποίων και για τους σκοπούς της οικογενειακής επανένωσης, για τους υπηκόους τρίτων χωρών. Τα κράτη μέλη διατηρούν το δικαίωμα να καθορίζουν τον όγκο εισδοχής για άτομα που προέρχονται από τρίτες χώρες για να αναζητήσουν εργασία.

Ένταξη: η ΕΕ μπορεί να παρέχει κίνητρα και στήριξη στα μέτρα που λαμβάνονται από τα κράτη μέλη για την προώθηση της ένταξης των νομίμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών· Ωστόσο, το δίκαιο της ΕΕ δεν προβλέπει την εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών και κανονισμών.

Καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης: η Ευρωπαϊκή Ένωση υποχρεούται να προλαμβάνει και να μειώνει την παράτυπη μετανάστευση, ιδίως με αποτελεσματική πολιτική επιστροφής, κατά τρόπο σύμφωνο με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Συμφωνίες επανεισδοχής: η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι αρμόδια να συνάπτει συμφωνίες με τρίτες χώρες για την επανεισδοχή στη χώρα καταγωγής ή προέλευσης υπηκόων τρίτων χωρών που δεν πληρούν ή δεν πληρούν πλέον τις προϋποθέσεις εισόδου ή παρουσίας ή διαμονής σε κράτος μέλος.

Στόχοι
Καθορισμός μιας ισορροπημένης προσέγγισης της μετανάστευσης: η ΕΕ στοχεύει στη δημιουργία μιας ισορροπημένης προσέγγισης για τη διαχείριση της τακτικής μετανάστευσης και την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης. Η ορθή διαχείριση των μεταναστευτικών ροών συνεπάγεται τη διασφάλιση δίκαιης μεταχείρισης των υπηκόων τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στα κράτη μέλη, την ενίσχυση των μέτρων για την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης, συμπεριλαμβανομένης της εμπορίας ανθρώπων και του λαθρεμπορίου, και την προώθηση στενότερης συνεργασίας με τρίτες χώρες σε όλους τους τομείς. Στόχος της ΕΕ είναι να θεσπίσει ένα ενιαίο επίπεδο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων για τους τακτικούς μετανάστες, συγκρίσιμο με αυτό των πολιτών της ΕΕ.

Αρχή της αλληλεγγύης: σύμφωνα με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, οι μεταναστευτικές πολιτικές πρέπει να διέπονται από την αρχή της αλληλεγγύης και του δίκαιου καταμερισμού των ευθυνών, συμπεριλαμβανομένων των οικονομικών συνεπειών της, μεταξύ των κρατών μελών (άρθρο 80 ΣΛΕΕ).

Επιτεύγματα
Θεσμικές εξελίξεις που επέφερε η Συνθήκη της Λισαβόνας

Η Συνθήκη της Λισαβόνας, η οποία τέθηκε σε ισχύ τον Δεκέμβριο του 2009 (1.1.5), εισήγαγε την ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία για την τακτική μετανάστευση και μια νέα νομική βάση για τα μέτρα ένταξης. Η συνήθης νομοθετική διαδικασία εφαρμόζεται τώρα στις πολιτικές τόσο για την παράτυπη όσο και για την τακτική μετανάστευση, καθιστώντας το Κοινοβούλιο συννομοθέτη επί ίσοις όροις με το Συμβούλιο. Ωστόσο, τα προσωρινά μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε περίπτωση αιφνίδιας εισροής υπηκόων τρίτων χωρών θεσπίζονται μόνο από το Συμβούλιο, μετά από διαβούλευση με το Κοινοβούλιο (άρθρο 78 παράγραφος 3 ΣΛΕΕ).

Η Συνθήκη της Λισαβόνας κατέστησε επίσης σαφές ότι η ΕΕ μοιράζεται την αρμοδιότητα στον τομέα αυτό με τα κράτη μέλη, ιδίως όσον αφορά τον αριθμό των μεταναστών που επιτρέπεται να εισέλθουν σε ένα κράτος μέλος για να αναζητήσουν εργασία (άρθρο 79 παράγραφος 5 ΣΛΕΕ). Τέλος, το Δικαστήριο έχει πλέον πλήρη δικαιοδοσία στον τομέα της μετανάστευσης και του ασύλου.

Πρόσφατες εξελίξεις πολιτικής

1. Η «παγκόσμια προσέγγιση της μετανάστευσης και της κινητικότητας»

Η «σφαιρική προσέγγιση της μετανάστευσης και της κινητικότητας»(ΣΠΜΚ)που εγκρίθηκε από την Επιτροπή το 2011 θεσπίζει ένα γενικό πλαίσιο για τις σχέσεις της ΕΕ με τρίτες χώρες στον τομέα της μετανάστευσης. Βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: τακτική μετανάστευση και κινητικότητα, παράτυπη μετανάστευση και εμπορία ανθρώπων, διεθνής πολιτική προστασίας και ασύλου και μεγιστοποίηση του αντικτύπου της μετανάστευσης και της κινητικότητας στην ανάπτυξη. Τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών αποτελούν οριζόντιο ζήτημα στο πλαίσιο αυτής της προσέγγισης.

2. Οι στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές του Ιουνίου 2014

Το πρόγραμμα της Στοκχόλμης για τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (AFSJ), το οποίο εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2009, έληξε τον Δεκέμβριο του 2014 (4.2.1). Τον Μάρτιο του 2014, η Επιτροπή δημοσίευσε μια νέα ανακοίνωση στην οποία εκθέτει το όραμά της σχετικά με το μελλοντικό θεματολόγιο της AFSJ, με τίτλο «Μια ανοικτή και ασφαλής Ευρώπη: πραγματοποίησητης». Σύμφωνα με το άρθρο 68 ΣΛΕΕ, στα συμπεράσματά του της 26ης και 27ης Ιουνίου 2014, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καθόρισε στη συνέχειατις «στρατηγικές κατευθυντήριες γραμμές για τον νομοθετικό και επιχειρησιακό σχεδιασμό εντός του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης» για την περίοδο 2014-2020. Αυτές δεν αποτελούν πλέον πρόγραμμα, αλλά μάλλον κατευθυντήριες γραμμές που επικεντρώνονται στον στόχο της μεταφοράς, της εφαρμογής και της ενοποίησης των υφιστάμενων νομικών μέσων και μέτρων. Οι κατευθυντήριες γραμμές τονίζουν την ανάγκη υιοθέτησης μιας ολιστικής προσέγγισης της μετανάστευσης, αξιοποιώντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την τακτική μετανάστευση, παρέχοντας προστασία σε όσους τη χρειάζονται, καταπολεμώντας την παράτυπη μετανάστευση και διαχειρίζοντας αποτελεσματικά τα σύνορα. Η έγκριση νέων στρατηγικών κατευθυντήριων γραμμών, που προβλέπονται για τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου 2020, αναβλήθηκε λόγω της πανδημίας του κορονοϊού.

3. Ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τη μετανάστευση

Τον Μάιο του 2015, η Επιτροπή δημοσίευσε το ευρωπαϊκό θεματολόγιο για τη μετανάστευση. Το θεματολόγιο πρότεινε άμεσα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης στη Μεσόγειο και μέτρα που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια για την αποτελεσματικότερη διαχείριση όλων των πτυχών της μετανάστευσης.

Με βάση αυτό το θεματολόγιο, τον Απρίλιο του 2016 η Επιτροπή δημοσίευσε τις κατευθυντήριες γραμμές της για την τακτική μετανάστευση, καθώς και για το άσυλο, σε ανακοίνωσή της. Υπάρχουν τέσσερα βασικά σκέλη των κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις τακτικές μεταναστευτικές πολιτικές: αναθεώρηση της οδηγίας για τη μπλε κάρτα, προσέλκυση καινοτόμων επιχειρηματιών στην ΕΕ, ανάπτυξη ενός πιο συνεκτικού και αποτελεσματικού μοντέλου τακτικής μετανάστευσης στην ΕΕ με την αξιολόγηση του υφιστάμενου πλαισίου και ενίσχυση της συνεργασίας με τις βασικές χώρες προέλευσης, με σκοπό τη διασφάλιση νόμιμων οδών προς την ΕΕ, βελτιώνοντας ταυτόχρονα τις αποδόσεις όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής.

Τον Οκτώβριο του 2019, η Επιτροπή δημοσίευσε την τελευταία της έκθεση προόδου σχετικά με την εφαρμογή του ευρωπαϊκού θεματολογίου για τη μετανάστευση, η οποία εξετάζει την πρόοδο που έχει σημειωθεί και τις ελλείψεις στην εφαρμογή του θεματολογίου.

Όλες οι εξελίξεις πολιτικής παρακολουθούνται στενά από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μετανάστευσης, το οποίο ιδρύθηκε το 2008 ως δίκτυο εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο από όλα τα κράτη μέλη, οι οποίοι συνεργάζονται για την παροχή αντικειμενικών, συγκρίσιμων και σχετικών με την πολιτική πληροφοριών.

4. Το νέο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο

Όπως ανακοινώθηκε στο πρόγραμμα εργασίας της για το 2020, η Επιτροπή δημοσίευσε το νέο της σύμφωνο τον Σεπτέμβριο του 2020, το οποίο αποσκοπεί στην ενσωμάτωση της διαδικασίας ασύλου στη συνολική διαχείριση της μετανάστευσης, συνδέοντάς την με τον προ-έλεγχο και την επιστροφή, καλύπτοντας παράλληλα τη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων, την ισχυρότερη πρόβλεψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση κρίσεων σε συνδυασμό με μηχανισμό αλληλεγγύης, καθώς και τις εξωτερικές σχέσεις με βασικές τρίτες χώρες καταγωγής και διέλευσης (4.2.2). Το τελευταίο περιλαμβάνει σύσταση της Επιτροπής για την ανάπτυξη συμπληρωματικών νομικών οδών προστασίας, όπως η επανεγκατάσταση και άλλες μορφές εισδοχής στον ανθρωπιστικό χώρο, όπως προγράμματα κοινοτικής χορηγίας, αλλά και οδοί που συνδέονται με την εκπαίδευση και την εργασία. Για την προσέλκυση δεξιοτήτων και ταλέντων στην ΕΕ, το νέο σύμφωνο προτείνει την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων ταλέντων της ΕΕ με βασικές χώρες εταίρους, την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων σχετικά με την οδηγία για τη μπλε κάρτα και τη δημόσια διαβούλευση για τη νόμιμη μετανάστευση, η οποία έχει πλέον οριστικοποιηθεί. Προτείνει επίσης δέσμη μέτρων για τις δεξιότητες και τα ταλέντα για τη στήριξη των κρατών μελών στην κάλυψη των αναγκών τους για μετανάστευση εργατικού δυναμικού, συμπεριλαμβανομένης της αναθεώρησης της οδηγίας για τους επί μακρόν διαμένοντες και της αναθεώρησης της οδηγίας για την ενιαία άδεια, καθώς και τον καθορισμό των επιλογών για την ανάπτυξη μιας δεξαμενής ταλέντων της ΕΕ, η οποία θα χρησιμεύσει ως πλατφόρμα σε επίπεδο ΕΕ για τη διεθνή πρόσληψη υπηκόων τρίτων χωρών.

Πρόσφατες νομοθετικές εξελίξεις

Από το 2008, έχουν εγκριθεί ορισμένες σημαντικές οδηγίες για τη μετανάστευση και αρκετές έχουν ήδη αναθεωρηθεί.

1. Τακτική μετανάστευση

Μετά τις δυσκολίες που συναντώνται κατά την έγκριση μιας γενικής διάταξης που καλύπτει το σύνολο της μετανάστευσης εργατικού δυναμικού στην ΕΕ, η τρέχουσα προσέγγιση συνίσταται στην έγκριση τομεακής νομοθεσίας, ανά κατηγορία μεταναστών, προκειμένου να θεσπιστεί τακτική μεταναστευτική πολιτική σε επίπεδο ΕΕ.

Η οδηγία 2009/50/ΕΚ σχετικά με τους όρους εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών για τους σκοπούς της απασχόλησης υψηλής ειδίκευσης δημιούργησε την «μπλε κάρτα της ΕΕ», μια ταχεία διαδικασία για την έκδοση ειδικής άδειας διαμονής και εργασίας, με πιο ελκυστικούς όρους, ώστε να μπορούν οι εργαζόμενοι τρίτων χωρών να αναλάβουν απασχόληση υψηλής ειδίκευσης στα κράτη μέλη. Η πρώτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή αυτής της οδηγίας δημοσιεύθηκε τον Μάιο του 2014 και εντόπισε αρκετές ελλείψεις. Τον Ιούνιο του 2016, η Επιτροπή πρότεινε την αναθεώρηση του συστήματος, συμπεριλαμβανομένων λιγότερο αυστηρών κριτηρίων εισδοχής, χαμηλότερου ορίου μισθού/ελάχιστης διάρκειας της απαιτούμενης σύμβασης εργασίας, καλύτερων διατάξεων οικογενειακής επανένωσης και κατάργησης παράλληλων εθνικών συστημάτων. Μετά από εκκλήσεις της Επιτροπής στο Νέο Σύμφωνο, το οποίο αναγνώρισε την επιθυμία των κρατών μελών να διατηρήσουν τα εθνικά τους συστήματα για την προσέλκυση ταλέντων υψηλής ειδίκευσης, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο ανέλαβαν εκ νέου τις εργασίες για την αναθεώρηση αυτή (η αρχική έκθεση της επιτροπής LIBE εγκρίθηκε στις 15 Ιουνίου 2017), με νέο εισηγητή για τον φάκελο μετά το Brexit.

Η οδηγία για την ενιαία άδεια (2011/98/ΕΕ) καθορίζει μια κοινή, απλοποιημένη διαδικασία για τους υπηκόους τρίτων χωρών που υποβάλλουν αίτηση για άδεια διαμονής και εργασίας σε ένα κράτος μέλος, καθώς και ένα κοινό σύνολο δικαιωμάτων που πρέπει να χορηγούνται στους τακτικούς μετανάστες. Η τελευταία έκθεση εφαρμογής, που εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2019, διαπίστωσε ότι οι υπήκοοι τρίτων χωρών που δεν διαθέτουν πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματά τους παρεμποδίζουν τον στόχο της οδηγίας για την προώθηση της ένταξής τους και της μη διάκρισης. Στο νέο σύμφωνο της, η Επιτροπή προτείνει την αναθεώρηση της οδηγίας έως το τέλος του 2021, προκειμένου να απλουστευθεί και να αποσαφηνιστεί το πεδίο εφαρμογής της, συμπεριλαμβανομένων των συνθηκών εισδοχής και διαμονής των εργαζομένων χαμηλής και μεσαίας ειδίκευσης.

Η οδηγία 2014/36/ΕΕ,η οποία εκδόθηκε τον Φεβρουάριο του 2014, ρυθμίζει τους όρους εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών με σκοπό την απασχόληση ως εποχιακών εργαζομένων. Οι διακινούμενοι εποχιακοί εργαζόμενοι επιτρέπεται να παραμείνουν νόμιμα και προσωρινά στην ΕΕ για μέγιστη περίοδο μεταξύ πέντε και εννέα μηνών (ανάλογα με το κράτος μέλος) για να πραγματοποιήσουν δραστηριότητα που εξαρτάται από το πέρασμα των εποχών, διατηρώντας παράλληλα τον κύριο τόπο διαμονής τους σε τρίτη χώρα. Η οδηγία διευκρινίζει επίσης το σύνολο των δικαιωμάτων που δικαιούνται οι εν λόγω διακινούμενοι εργαζόμενοι. Τον Ιούλιο του 2020, η Επιτροπή εξέδωσε κατευθυντήριες γραμμές για τους εποχιακούς εργαζομένους στο πλαίσιο της επιδημίας COVID-19, όπου ανακοίνωσε επίσης την πρώτη έκθεση εφαρμογής για το 2021.

Η οδηγία 2014/66/ΕΕ σχετικά με τους όρους εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών στο πλαίσιο ενδοσυνεδριακής μεταφοράς εκδόθηκε στις 15 Μαΐου 2014. ” οδηγία διευκολύνει τις επιχειρήσεις και τις πολυεθνικές εταιρείες να μεταφέρουν προσωρινά τους διευθυντές, τους ειδικούς και τους ασκούμενους υπαλλήλους τους στα υποκαταστήματά τους ή στις θυγατρικές τους που βρίσκονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η πρώτη έκθεση εφαρμογής επρόκειτο να υποβληθεί έως τον Νοέμβριο του 2019.

Η οδηγία (ΕΕ) 2016/801 σχετικά με τους όρους εισόδου και διαμονής υπηκόων τρίτων χωρών για σκοπούς έρευνας, σπουδών, κατάρτισης, εθελοντικής υπηρεσίας, συστημάτων ανταλλαγής μαθητών ή εκπαιδευτικών προγραμμάτων και au pairing εγκρίθηκε στις 11 Μαΐου 2016 και επρόκειτο να μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο έως τις 23 Μαΐου 2018. Αντικαθιστά τα προηγούμενα μέσα που καλύπτουν φοιτητές και ερευνητές, διευρύνοντας το πεδίο εφαρμογής τους και απλοποιώντας την εφαρμογή τους.

Τέλος, το καθεστώς των υπηκόων τρίτων χωρών που είναι επί μακρόν διαμένοντες στην Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να ρυθμίζεται από την οδηγία 2003/109/Εκτου Συμßουλίου , όπως τροποποιήθηκε το 2011 για να επεκτείνει το πεδίο εφαρμογής της στους πρόσφυγες και σε άλλους δικαιούχους διεθνούς προστασίας. Η έκθεση εφαρμογής του Μαρτίου 2019 διαπίστωσε ότι, αντί να προωθούν ενεργά το ευρωπαϊκό καθεστώς μακροχρόνιας διαμονής, τα κράτη μέλη εκδίδουν κυρίως εθνικές άδειες διαμονής μακράς διαρκείας· και μόνο λίγοι υπήκοοι τρίτων χωρών χρησιμοποιούν το δικαίωμά τους να μετακινηθούν σε άλλα κράτη μέλη. Η Επιτροπή προβλέπει αναθεώρηση της οδηγίας προκειμένου να ενισχυθεί το δικαίωμα των επί μακρόν διαμενόντων να μετακινούνται και να εργάζονται σε άλλα κράτη μέλη. Η παρούσα πρόταση σχετικά με τον κανονισμό για τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης(4.2.2) και τις εργασίες σχετικά με την οδηγία για τη μπλε κάρτα περιλαμβάνει προτεινόμενες τροποποιήσεις της οδηγίας για τους επί μακρόν διαμένοντες.

Ως εκ τούτου, όπως διαπιστώθηκε από τον έλεγχο καταλληλότητας της Επιτροπής για τη νόμιμη μετανάστευση , ο οποίος δημοσιεύθηκε τον Μάρτιο του 2019, οι κατηγορίες τακτικής μετανάστευσης που δεν καλύπτονται ακόμη από τη νομοθεσία της ΕΕ περιλαμβάνουν εργαζομένους που δεν διαθέτουν υψηλή ειδίκευση και έρχονται για περιόδους άνω των εννέα μηνών, καθώς και επενδυτές και αυτοαπασχολούμενους υπηκόους τρίτων χωρών.

2. Ενσωμάτωση

Η οδηγία 2003/86/ΕΚ του Συμβουλίου θεσπίζει διατάξεις σχετικά με το δικαίωμα οικογενειακής επανένωσης, οι οποίες υπερβαίνουν το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του άρθρου 8 της ΕΣΔΑ. Δεδομένου ότι η έκθεση εφαρμογής του 2008 κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η οδηγία 2003/86/ΕΚ δεν είχε εφαρμοστεί πλήρως και ορθά στα κράτη μέλη, η Επιτροπή δημοσίευσε ανακοίνωση τον Απρίλιο του 2014 στην οποία παρέχονται κατευθυντήριες γραμμές στα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της. Ο έλεγχος καταλληλότητας της Επιτροπής για τη νόμιμη μετανάστευση καλύπτει επίσης την οδηγία για την οικογενειακή επανένωση.

Η αρμοδιότητα της ΕΕ στον τομέα της ολοκλήρωσης είναι περιορισμένη. Τον Ιούλιο του 2011, η Επιτροπή ενέκρινε το ευρωπαϊκό θεματολόγιο για την ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών. Πιο πρόσφατα, τον Νοέμβριο του 2020, η Επιτροπή υπέβαλε σχέδιο δράσης για την ένταξη και την ένταξη για την 2021-2027, το οποίο καθορίζει ένα πλαίσιο πολιτικής και πρακτικά μέτρα που θα βοηθήσουν τα κράτη μέλη να ενταχθούν και να συμπεριλάβουν τα 34 εκατομμύρια υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν νόμιμα στην ΕΕ στην εκπαίδευση, την απασχόληση, την υγειονομική περίθαλψη και τη στέγαση. Το σχέδιο συγκεντρώνει μέτρα παρακολούθησης και τη χρήση νέων ψηφιακών εργαλείων, καθώς και προσπάθειες για την προώθηση της συμμετοχής των μεταναστών στην κοινωνία, την αύξηση των ευκαιριών χρηματοδότησης της ΕΕ και τη δημιουργία εταιρικών σχέσεων μεταξύ πολλών ενδιαφερόμενων μερών σε διάφορα επίπεδα διακυβέρνησης. Τα υφιστάμενα μέσα περιλαμβάνουν το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Για τη Μετανάστευση· τον ευρωπαϊκό δικτυακό τόπο για την ένταξη· το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ολοκλήρωσης· και τη νεοσυσταθείσα ομάδα εμπειρογνωμόνων σχετικά με τις απόψεις των μεταναστών στον τομέα της μετανάστευσης, του ασύλου και της ένταξης, η οποία συνεδρίασε για πρώτη φορά τον Νοέμβριο του 2020.

Τα εξειδικευμένα χρηματοδοτικά μέσα για τη στήριξη των εθνικών πολιτικών ένταξης βασίστηκαν στο Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης(ΤΑΜΕ) και στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (ΕΚΤ) · Από το 2021, στο πλαίσιο του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ), τα εν λόγω χρηματοδοτικά μέσα εμπίπτουν στο ΤΑΜΕ και το ΕΚΤ+.

3. Παράτυπη μετανάστευση

Η ΕΕ έχει θεσπίσει ορισμένες σημαντικές νομοθετικές πράξεις για την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης:

Η αποκαλούμενη «δέσμη διευκολύνσεων» περιλαμβάνει την οδηγία 2002/90/ΕΚτου Συμβουλίου , η οποία καθορίζει κοινό ορισμό του εγκλήματος διευκόλυνσης της μη εξουσιοδοτημένης εισόδου, διέλευσης και διαμονής, καθώς και την απόφαση-πλαίσιο 2002/946/ΔΕΥ, για τη θέσπιση ποινικών κυρώσεων για τη συμπεριφορά αυτή. Η εμπορία ανθρώπων αντιμετωπίζεται με την οδηγία 2011/36/ΕΕ για την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και την προστασία των θυμάτων της. Η δέσμη συμπληρώνει την οδηγία 2004/81/ΕΚτου Συμβουλίου , η οποία προβλέπει τη χορήγηση άδειας διαμονής σε διακινούμενους ή διακινούμενους που συνεργάζονται με τις αρμόδιες αρχές (για την εμπορία ανθρώπων, βλέπε επίσης το ενημερωτικό δελτίο με θέμα «Δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις» 4.2.6). Τον Μάιο του 2015, η Επιτροπή ενέκρινε το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης μεταναστών (2015-2020)και, σύμφωνα με το σχέδιο δράσης, η Επιτροπή διενήργησε αξιολόγηση REFIT σχετικά με την εφαρμογή του υφιστάμενου νομικού πλαισίου, της οποίας προηγήθηκε δημόσια διαβούλευση. Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, εκείνη τη στιγμή, δεν υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία που να υποδεικνύουν πραγματική και επανειλημμένη δίωξη ατόμων ή οργανώσεων για ανθρωπιστική βοήθεια και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για την αντιμετώπιση της παράνομης διακίνησης μεταναστών παραμένει αναγκαίο στο τρέχον πλαίσιο. Το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 5ης Ιουλίου 2018 καλούσε την Επιτροπή να αναπτύξει κατευθυντήριες γραμμές προς τα κράτη μέλη ώστε να αποφευχθεί η ποινικοποίηση της ανθρωπιστικής βοήθειας, ενώ τον Σεπτέμβριο του 2018 πραγματοποιήθηκε ακρόαση επί του θέματος. Στο πλαίσιο του νέου συμφώνου της, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία παρέχει καθοδήγηση σχετικά με την ερμηνεία της οδηγίας για τη διευκόλυνση, στην οποία ανέφερε ότι η εκπλήρωση της νομικής υποχρέωσης διάσωσης ανθρώπων που βρίσκονται σε κίνδυνο στη θάλασσα δεν μπορεί να ποινικοποιηθεί, αλλά σταμάτησε να ζητεί πρόσθετες προσπάθειες, αφήνοντας τις δραστηριότητες έρευνας και διάσωσης στα χέρια ΜΚΟ και ιδιωτικών σκαφών. Ανακοίνωσε επίσης ένα νέο σχέδιο δράσης κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών για τα μέσα του 2021 (πριν από δημόσια διαβούλευση)και δήλωσε την πρόθεσή του να οικοδομήσει δράση κατά της παράνομης διακίνησης μεταναστών σε εταιρικές σχέσεις με τρίτες χώρες.
Η «οδηγία για τις επιστροφές» (2008/115/ΕΚ) καθορίζει κοινά πρότυπα και διαδικασίες της ΕΕ για την επιστροφή παράτυπων υπηκόων τρίτων χωρών. Η πρώτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2014. Τον Σεπτέμβριο του 2015, η Επιτροπή δημοσίευσε το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την επιστροφή, το οποίο ακολουθήθηκε από την έγκριση, τον Οκτώβριο του 2015, των συμπερασμάτων του Συμβουλίου σχετικά με το μέλλον της πολιτικής επιστροφής. Τον Μάρτιο του 2017, η Επιτροπή συμπλήρωσε το σχέδιο δράσης με ανακοίνωση σχετικά με «μια αποτελεσματικότερη πολιτική επιστροφής στην Ευρωπαϊκή Ένωση – ένα ανανεωμένο σχέδιο δράσης» και μια σύσταση για την αποτελεσματικότερη απόδοση των επιστροφών. Τον Σεπτέμβριο του 2017, δημοσίευσε τοεπικαιροποιημένο « Εγχειρίδιο επιστροφής», το οποίο παρέχει καθοδήγηση σχετικά με την άσκηση των καθηκόντων των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την εκτέλεση καθηκόντων που σχετίζονται με την επιστροφή. Επιπλέον, το 2016, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εξέδωσαν τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/1953 σχετικά με τη θέσπιση ευρωπαϊκού ταξιδιωτικού εγγράφου για την επιστροφή παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών. Ο πρόσφατα ανανεωμένος και ενισχυμένος Ευρωπαϊκός Οργανισμός Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex)βοηθά ολοένα και περισσότερο τα κράτη μέλη στις δραστηριότητές τους που σχετίζονται με την επιστροφή. Τον Σεπτέμβριο του 2018, η Επιτροπή πρότεινε την αναδιατύπωση της οδηγίας για τις επιστροφές για την επιτάχυνση των διαδικασιών, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας συνοριακής διαδικασίας για τους αιτούντες άσυλο, σαφέστερων διαδικασιών και κανόνων για την πρόληψη των καταχρήσεων, αποτελεσματικών προγραμμάτων οικειοθελούς επιστροφής που θα θεσπιστούν στα κράτη μέλη και σαφέστερων κανόνων για την κράτηση. Μια στοχευμένη εκτίμηση επιπτώσεων του Κοινοβουλίου διαπίστωσε ότι η πρόταση θα συνεπαγόταν σημαντικό κόστος για τα κράτη μέλη μέσω αυξημένης κράτησης. Δεν υπάρχουν σαφείς αποδείξεις ότι η πρόταση θα οδηγούσε σε αποτελεσματικότερη επιστροφή, αλλά ήταν πιθανό να οδηγήσει σε παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων των παράτυπων μεταναστών. Το ψήφισμα του Κοινοβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2020 σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας για την επιστροφή τόνισε ότι η αποτελεσματικότητα της πολιτικής επιστροφής της ΕΕ δεν πρέπει να μετράται μόνο όσον αφορά τα ποσοστά απόδοσης, αλλά πρέπει επίσης να λαμβάνει υπόψη τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των διαδικαστικών εγγυήσεων. Οι εργασίες για την αναδιατύπωση της οδηγίας για τις επιστροφές θα συνεχιστούν στην επιτροπή LIBE το 2021, με την εισηγήτρια να έχει δημοσιεύσει το σχέδιο έκθεσής της στις 21 Φεβρουαρίου 2020. Στο νέο σύμφωνο της, η Επιτροπή κινείται προς ένα κοινό σύστημα της ΕΕ για τις επιστροφές, με πιο επιχειρησιακή στήριξη για τα κράτη μέλη, και τον Frontex ως επιχειρησιακό σκέλος της πολιτικής επιστροφής της ΕΕ, μαζί με τον διορισμό συντονιστή επιστροφής που θα υποστηρίζεται από ένα νέο δίκτυο υψηλού επιπέδου για την επιστροφή. Ο 27χρονος μέσος έχει 10,5 ριμπάουντ και 1,5 αισθήσεις με 10,5 ριμπάουντ και 1,5 αισθήσεις. Η χορηγία επιστροφής προτείνεται επίσης ως μέτρο αλληλεγγύης μέσω του οποίου τα κράτη μέλη μπορούν να υποστηρίξουν άλλα κράτη μέλη που βρίσκονται υπό πίεση.
Η οδηγία 2009/52/ΕΚ καθορίζει κυρώσεις και μέτρα που πρέπει να εφαρμόζονται στα κράτη μέλη κατά εργοδοτών παρανόμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών. Η πρώτη έκθεση σχετικά με την εφαρμογή της οδηγίας υποβλήθηκε στις 22 Μαΐου 2014. Στο νέο σύμφωνο, η Επιτροπή ανακοίνωσε την πρόθεσή της να αρχίσει να αξιολογεί τον τρόπο ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας της οδηγίας για τις κυρώσεις κατά των εργοδοτών, αρχής γενιωμένης από το 2020.
Από το 2001, τα κράτη μέλη έχουν αναγνωρίσει αμοιβαία τις αντίστοιχες αποφάσεις απέλασής τους (οδηγία 2001/40), σύμφωνα με την οποία τηρείται και τηρείται απόφαση ενός κράτους μέλους για την απέλαση υπηκόου εκτός ΕΕ που είναι παρών σε άλλο κράτος μέλος.
Ταυτόχρονα, η ΕΕ διαπραγματεύεται και συνάπτει συμφωνίες επανεισδοχής με χώρες καταγωγής και διέλευσης με σκοπό την επιστροφή παράτυπων μεταναστών και τη συνεργασία στην καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. Οι συμφωνίες αυτές προβλέπουν την παρακολούθηση της εφαρμογής τους από τις Μικτές Επιτροπές Επανεισδοχής. Συνδέονται επίσης με συμφωνίες διευκόλυνσης των θεωρήσεων, οι οποίες αποσκοπούν στην παροχή του απαραίτητου κινήτρου για διαπραγματεύσεις επανεισδοχής στην οικεία τρίτη χώρα χωρίς αύξηση της παράτυπης μετανάστευσης. Σε ανακοίνωση του Φεβρουαρίου 2021 σχετικά με την ενίσχυση της συνεργασίας για την επιστροφή και την επανεισδοχή, η Επιτροπή παρουσίασε τα πορίσματα της πρώτης ετήσιας αξιολόγησης της συνεργασίας των χωρών εταίρων για την επανεισδοχή ως βάση για τη θέσπιση πιο περιοριστικών ή θετικών μέτρων θεώρησης από το Συμβούλιο προς τρίτες χώρες.

Από τον Μάρτιο του 2020, η Επιτροπή έχει επίσης συνάψει 24 άτυπες ρυθμίσεις για την επιστροφή και την επανεισδοχή, οι οποίες έχουν προκαλέσει έντονες επικρίσεις από το Κοινοβούλιο επειδή δεν ελέγχονται, και έχει εγείρει ζητήματα λογοδοσίας και διαφάνειας.

Ρόλος του μετανάστευσης
Από την έναρξη ισχύος της Συνθήκης της Λισαβόνας, το Κοινοβούλιο συμμετείχε ενεργά, ως πλήρης συννομοθέτης, στην έγκριση νέας νομοθεσίας που ασχολείται τόσο με την παράτυπη όσο και με την τακτική μετανάστευση.

Το Κοινοβούλιο έχει εγκρίνει πολυάριθμα ψηφίσματα ιδίας πρωτοβουλίας σχετικά με τη μετανάστευση, ιδίως το ψήφισμά του της 12ης Απριλίου 2016 σχετικά με την κατάσταση στη Μεσόγειο και την ανάγκη μιας ολιστικής προσέγγισης της ΕΕ για τη μετανάστευση, η οποία θα αξιολογεί τις διάφορες πολιτικές που διακυβεύονται και θα αναπτύσσει μια σειρά συστάσεων. Η έκθεση LIBE που εγκρίθηκε στην Ολομέλεια συνοδευόταν από τις γνωμοδοτήσεις οκτώ άλλων επιτροπών του Κοινοβουλίου. Το ψήφισμα περιλαμβάνει τη θέση του Κοινοβουλίου σχετικά με όλες τις σχετικές πολιτικές της ΕΕ για τη μετανάστευση και το άσυλο και αποτελεί σημείο αναφοράς του Κοινοβουλίου σε αυτόν τον τομέα.

Επί του παρόντος, η επιτροπή LIBE επεξεργάζεται μια μη νομοθετική έκθεση με τίτλο “Νέοι τρόποι νόμιμης μετανάστευσης εργατικού δυναμικού”, η οποία θα ληφθεί υπόψη στην επερχόμενη νομοθετική έκθεση ιδίας πρωτοβουλίας σχετικά με τη νόμιμη μεταναστευτική πολιτική και το δίκαιο, υποκινούμενη από την έλλειψη συγκεκριμένων νομοθετικών προτάσεων για τη νόμιμη μετανάστευση στο νέο σύμφωνο της Επιτροπής.

ΠΗΓΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ

Προηγούμενο άρθροΣταθερότητα
Επόμενο άρθροΔήλωση

Τελευταία άρθρα