GR FR DE ES EN
22.4 C
Athens

Εφημερίδα - Ανθρώπινα Νέα ©

Παρασκευή, 24 Σεπτεμβρίου, 2021

Συνοχή

Διαβάστε ακόμη

Προκειμένου να προωθήσει τη συνολική αρμονική ανάπτυξή της, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή της. Ειδικότερα, η ΕΕ αποσκοπεί στη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των επιπέδων ανάπτυξης των διαφόρων περιφερειών της. Μεταξύ των εν λόγω περιφερειών, ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στις αγροτικές περιοχές, στις περιοχές που πλήττονται από βιομηχανική μετάβαση και στις περιφέρειες που αντιμετωπίζουν σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα, όπως οι βορειότερες περιφέρειες με πολύ χαμηλή πυκνότητα πληθυσμού, καθώς και στις νησιωτικές, διασυνοριακές και ορεινές περιοχές.

Νομική βάση
Άρθρα 174 έως 178 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ).

Πλαίσιο
Η πολιτική συνοχής είναι η κύρια επενδυτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παρέχει οφέλη για όλες τις περιφέρειες και τις πόλεις της ΕΕ και στηρίζει την οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία θέσεων εργασίας, την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία του περιβάλλοντος.

Από την αρχή, υπήρξαν μεγάλες εδαφικές και δημογραφικές ανισότητες στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (νυν Ευρωπαϊκή Ένωση) οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν εμπόδια στην ολοκλήρωση και την ανάπτυξη στην Ευρώπη. Η Συνθήκη της Ρώμης (1957) θέσπισε μηχανισμούς αλληλεγγύης με τη μορφή δύο ταμείων: του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (ΕΚΤ) και του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ, τμήμα προσανατολισμού). Το 1975, θεσπίστηκαν περιφερειακές πτυχές με τη δημιουργία του Ευρωπαϊκού Ταμείου Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ). Το 1994 δημιουργήθηκε επίσης το Ταμείο Συνοχής.

Με την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1986, η οικονομική και κοινωνική συνοχή έγινε αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Κοινότητας. Το 2008, η Συνθήκη της Λισαβόνας εισήγαγε μια τρίτη διάσταση της συνοχής της ΕΕ: την εδαφική συνοχή. Αυτές οι τρεις πτυχές της συνοχής υποστηρίζονται μέσω της πολιτικής συνοχής και των διαρθρωτικών ταμείων.

Στόχοι
Η ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της αποτελεί έναν από τους κύριους στόχους της ΕΕ. Αφιερώνει σημαντικό μέρος των δραστηριοτήτων και του προϋπολογισμού της στη μείωση των ανισοτήτων μεταξύ των περιφερειών, με ιδιαίτερη αναφορά στις αγροτικές περιοχές, στις περιοχές που πλήττονται από τη βιομηχανική μετάβαση και στις περιφέρειες που αντιμετωπίζουν σοβαρά και μόνιμα φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα.

Η ΕΕ στηρίζει την επίτευξη των στόχων αυτών μέσω της χρήσης των Ευρωπαϊκών Διαρθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων (ΕΚΤ, ΕΤΠΑ, Ταμείο Συνοχής, Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ), Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας και Αλιείας (ΕΤΠ)) και από το 2021, το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΚΤΕΟ).

Το 2014, το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης αντικατέστησε το τμήμα προσανατολισμού του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού και Εγγυήσεων. Στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής της Ένωσης, το ΕΓΤΑΑ στηρίζει την αγροτική ανάπτυξη και τη βελτίωση των γεωργικών υποδομών.

Το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (από το 2021, που ονομάζεται Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Plus (EFS+)) είναι το κύριο μέσο στήριξης της Ένωσης που αποσκοπεί στην πρόληψη και την καταπολέμηση της ανεργίας, στην ανάπτυξη των ανθρώπινων πόρων και στην προώθηση της κοινωνικής ένταξης στην αγορά εργασίας. Χρηματοδοτεί πρωτοβουλίες που προωθούν υψηλό επίπεδο απασχόλησης, ίσες ευκαιρίες για άνδρες και γυναίκες, βιώσιμη ανάπτυξη και οικονομική και κοινωνική συνοχή.

Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης συμβάλλει στην αποκατάσταση των κύριων περιφερειακών ανισορροπιών στην ΕΕ. Υποστηρίζει τις περιφέρειες των οποίων η ανάπτυξη υστερεί, μαζί με τη μετατροπή των βιομηχανικών περιοχών που μειώνονται.

Το Ταμείο Συνοχής παρέχει χρηματοδοτική συνεισφορά σε έργα που αφορούν το περιβάλλον και τα διευρωπαϊκά δίκτυα στον τομέα των υποδομών μεταφορών. Το ταμείο αυτό μπορεί να προσεγγιστεί μόνο από τα κράτη μέλη των οποίων το ακαθάριστο εθνικό εισόδημα ανά κάτοικο είναι χαμηλότερο από το 90% του μέσου όρου της ΕΕ.

Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης αποτελεί βασικό εργαλείο για τη στήριξη των εδαφών που πλήττονται περισσότερο από τη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα και για την πρόληψη της αύξησης των περιφερειακών ανισοτήτων. Για την επίτευξη του στόχου της, η JTF στηρίζει επενδύσεις σε τομείς όπως η ψηφιακή συνδεσιμότητα, οι τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, η μείωση των εκπομπών, η ανάπλαση βιομηχανικών χώρων, η επανειδίκευσή των εργαζομένων και η τεχνική βοήθεια.

Για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική χρήση των διαρθρωτικών ταμείων, πρέπει να τηρούνται οι ακόλουθες αρχές:

Οργάνωση των κονδυλίων κατά στόχους και περιφέρειες·
Εταιρική σχέση μεταξύ της Επιτροπής, των κρατών μελών και των περιφερειακών αρχών για τον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση της χρήσης τους·
Προγραμματισμός της βοήθειας·
Προσθετικότητα των συνεισφορών της ΕΕ και των κρατών.
Η κατανομή των χρηματοδοτικών πόρων της Ένωσης που προορίζονται για την πολιτική συνοχής επικεντρώνεται σε δύο βασικούς στόχους:

Επενδύσεις για την ανάπτυξη και την απασχόληση — με στόχο την ενίσχυση της αγοράς εργασίας και των περιφερειακών οικονομιών·
Ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία — στήριξη της συνοχής της ΕΕ μέσω της συνεργασίας σε διασυνοριακό, διακρατικό και διαπεριφερειακό επίπεδο.
Από το 1988, η πολιτική συνοχής της Ένωσης έχει σημειώσει μαζική αύξηση του προϋπολογισμού της και έχει καταστεί, παράλληλα με την κοινή γεωργική πολιτική, μία από τις πιο σημαντικές ποσοτικά πολιτικές της Ένωσης. Για την περίοδο προγραμματισμού 2014-2020, η ΕΕ διέθεσε πάνω από 350 δισεκατομμύρια ευρώ στην πολιτική συνοχής της, δηλαδή το 32,5% του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ. Τα κονδύλια αυτά δαπανήθηκαν για ποικίλες δραστηριότητες όπως η οδοποιία, η προστασία του περιβάλλοντος, οι επενδύσεις σε καινοτόμες επιχειρήσεις, η δημιουργία θέσεων εργασίας και η επαγγελματική κατάρτιση. Σχεδόν 200 δισεκατομμύρια ευρώ διατέθηκαν στο ΕΤΠΑ (συμπεριλαμβανομένων 10,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για την ευρωπαϊκή εδαφική συνεργασία και 1,5 δισεκατομμυρίων ευρώ ως ειδικό κονδύλιο για τις εξόχως απόκεντρες και αραιοκατοικημένες περιφέρειες). Πάνω από 83 δισεκατομμύρια ευρώ διατέθηκαν στο ΕΚΤ και 63 δισεκατομμύρια ευρώ στο Ταμείο Συνοχής.

Πολιτική συνοχής της ΕΕ κατά την περίοδο 2021-2027
Τον Μάιο του 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε κανονισμούς για την πολιτική συνοχής μετά το 2020. Ένας από τους κύριους στόχους αυτής της μεταρρύθμισης είναι η απλούστευση των διαδικασιών και η αύξηση της αποτελεσματικότητας των επενδύσεων της ΕΕ. Οι έντεκα θεματικοί στόχοι που χρησιμοποιήθηκαν στην πολιτική συνοχής 2014-2020 αντικαταστάθηκαν από πέντε στόχους πολιτικής για το ΕΤΠΑ, το ΕΚΤ+, το Ταμείο Συνοχής και το ΕΤΠ:

Μια πιο έξυπνη Ευρώπη — καινοτόμος και έξυπνος οικονομικός μετασχηματισμός·
Μια πιο πράσινη Ευρώπη χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα·
Μια πιο συνδεδεμένη Ευρώπη — κινητικότητα και περιφερειακή συνδεσιμότητα των ΤΠΕ·
Μια πιο κοινωνική Ευρώπη — η εφαρμογή του ευρωπαϊκού πυλώνα κοινωνικών δικαιωμάτων,
Μια Ευρώπη πιο κοντά στους πολίτες — βιώσιμη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη των αστικών, αγροτικών και παράκτιων περιοχών μέσω τοπικών πρωτοβουλιών.
Κατά την περίοδο 2021-2027, η ΕΕ θα χρηματοδοτηθεί μέσω του «κλασικού» πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ) και μιας έκτακτης προσπάθειας ανάκαμψης, «Next Generation EU» (NGEU). Η πολιτική συνοχής θα χρηματοδοτηθεί επίσης εν μέρει από το ΠΔΠ και, στην περίπτωση ορισμένων προγραμμάτων, από την NGEU.

Οι πόροι για τον στόχο «Επενδύσεις για την απασχόληση και την ανάπτυξη» θα ανέρχονται συνολικά σε 322,3 δισεκατομμύρια ευρώ (σε τιμές 2018) και θα διατεθούν ως εξής:

202,3 δισεκατομμύρια ευρώ για τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες·
47,8 δισεκατομμύρια ευρώ για τις περιφέρειες μετάβασης·
27,2 δισεκατομμύρια ευρώ για τις πιο ανεπτυγμένες περιφέρειες·
42,6 δισεκατομμύρια ευρώ για τα κράτη μέλη που υποστηρίζονται από το Ταμείο Συνοχής (εκ των οποίων 10 δισεκατομμύρια ευρώ θα δαπανηθούν για το μέσο του μηχανισμού «Συνδέοντας την Ευρώπη»·
1 928 εκατομμύρια ευρώ ως πρόσθετη χρηματοδότηση για τις εξόχως απόκεντρες περιοχές·
500 εκατομμύρια ευρώ για διαπεριφερειακές επενδύσεις καινοτομίας.
Οι πόροι του ΕΤΠΑ για τον στόχο της «ευρωπαϊκής εδαφικής συνεργασίας» (Interreg) θα ανέρχονται συνολικά σε 8 050 εκατ.

5 812 εκατομμύρια ευρώ για τη διασυνοριακή συνεργασία στον τομέα της θάλασσας και της ξηράς·
1 466 εκατομμύρια ευρώ για διακρατική συνεργασία·
490 εκατομμύρια ευρώ για τη διαπεριφερειακή συνεργασία·
281 εκατομμύρια ευρώ για τη συνεργασία των εξόχως απόκεντρων περιοχών.
Το νέο Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, το οποίο στηρίζει τα εδάφη που πλήττονται περισσότερο από τη μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα και αποσκοπεί στην πρόληψη της αύξησης των περιφερειακών ανισοτήτων, θα έχει προϋπολογισμό 17,5 δισεκατομμύρια ευρώ. 7,5 δισεκατομμύρια ευρώ θα προέλθουν από τα ΑΚΧΑ και επιπλέον 10 δισεκατομμύρια ευρώ θα προέλθουν από την NGEU.

Ένα άλλο νέο μέσο, το ReactEU, εγκρίθηκε τον Δεκέμβριο του 2020. Θα λειτουργήσει ως συμπληρωματική αρχή για τα προγράμματα συνοχής της για την 2014-2020 και θα προστεθεί στις πιστώσεις συνοχής για την την 2021-2027. Το ReactEU θα στηρίξει τους σημαντικότερους τομείς για την υγιή ανάκαμψη μετά την κρίση COVID-19. Η κατανομή του (έως το 2023) ανέρχεται σε 47,5 δισεκατομμύρια ευρώ.

Ρόλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Το Κοινοβούλιο διαδραματίζει πολύ ενεργό ρόλο στην υποστήριξη της ενίσχυσης της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής της ΕΕ. Η νομοθεσία σχετικά με την πολιτική συνοχής και τα διαρθρωτικά ταμεία εκπονείται στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας, στην οποία το Κοινοβούλιο έχει ισότιμο λόγο με το Συμβούλιο.

Το Κοινοβούλιο συμμετείχε ενεργά στις διαπραγματεύσεις για τη μεταρρύθμιση της πολιτικής συνοχής για την περίοδο 2021-2027. Η μεταρρύθμιση αυτή καθορίζει τις προτεραιότητες και τα μέσα της μελλοντικής δράσης της ΕΕ με στόχο την ενίσχυση της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής. Το Κοινοβούλιο υποστήριξε σθεναρά τις προτάσεις για μια ευρεία και αποτελεσματική πολιτική συνοχής, η οποία απαιτεί επίσης επαρκείς χρηματοδοτικούς πόρους.

ΠΗΓΗ ΑΠΕ-ΜΠΕ

Προηγούμενο άρθροΕπιστολή
Επόμενο άρθροΕπιθέσεις

Τελευταία άρθρα