Νέα μέτρα για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους και την προστασία της ευρωπαϊκής βιομηχανίας εξετάζει η Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι ηγέτες των κρατών-μελών αναζητούν λύσεις για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα οποία δημοσιεύθηκαν έπειτα από δύσκολες και παρατεταμένες διαπραγματεύσεις, το ενεργειακό ζήτημα αναδεικνύεται σε βασική προτεραιότητα στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Οι ηγέτες υπογραμμίζουν την ανάγκη για άμεσες παρεμβάσεις στις τιμές ενέργειας, με σεβασμό στις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στα κράτη-μέλη.
Παράλληλα, τονίζεται ότι τα βραχυπρόθεσμα μέτρα θα πρέπει να συνδυαστούν με τη συνέχιση της ενεργειακής μετάβασης και τις προσπάθειες ενίσχυσης της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Παρεμβάσεις για τις υψηλές τιμές ενέργειας
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει και, εφόσον χρειαστεί, να προτείνει πρόσθετες δράσεις για την αντιμετώπιση της απότομης αύξησης των τιμών ενέργειας. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις αποκλίσεις που καταγράφονται στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης η παράταση του προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς κλάδους που πλήττονται περισσότερο, καθώς και η ανάπτυξη ενός βραχυπρόθεσμου πλαισίου για τη βελτίωση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων της ΕΕ.
Η Επιτροπή αναμένεται ακόμη να αναλάβει πρωτοβουλίες για την εθελοντική συγκέντρωση της ενεργειακής ζήτησης, ενώ το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει την πρόταση για αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό για το μεθάνιο.
Μείωση της γραφειοκρατίας και στήριξη των επιχειρήσεων
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες δίνουν έμφαση και στη μείωση των διοικητικών και κανονιστικών επιβαρύνσεων, ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Στόχος είναι να απλοποιηθούν και να επιταχυνθούν οι διαδικασίες αδειοδότησης, αλλά και να περιοριστούν οι περιττές γραφειοκρατικές υποχρεώσεις.
Η απλούστευση των διαδικασιών θεωρείται κρίσιμη για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και την ταχύτερη υλοποίηση επενδύσεων σε ενέργεια, υποδομές και βιομηχανική παραγωγή.
Η Ελλάδα ζητά νέα αναβολή του ETS2
Την ίδια ώρα, η Ελλάδα, μαζί με την Ιταλία, την Πολωνία, την Τσεχία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία, προωθεί κοινή επιστολή με αίτημα την περαιτέρω αναβολή της εφαρμογής του νέου συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών ETS2.
Οι έξι χώρες επιδιώκουν η πλήρης εφαρμογή του συστήματος να μετατεθεί τουλάχιστον έως το 2030, υποστηρίζοντας ότι η ενεργειακή κρίση και οι μεγάλες διαφορές στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας ενδέχεται να προκαλέσουν πρόσθετες επιβαρύνσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Η εφαρμογή του ETS2 έχει ήδη μεταφερθεί από το 2027 στο 2028, ωστόσο οι συγκεκριμένες κυβερνήσεις θεωρούν ότι η παράταση αυτή δεν επαρκεί για την προστασία των καταναλωτών. Η πρωτοβουλία τους εκδηλώνεται παράλληλα με την προσπάθεια των σκανδιναβικών χωρών να διατηρηθεί και να ενισχυθεί το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.
Τι προβλέπει το ETS2
Το ETS2 είναι το νέο ευρωπαϊκό σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Αφορά κυρίως τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται στις οδικές μεταφορές και για τη θέρμανση των κτιρίων, καθώς και ορισμένες μικρότερες βιομηχανικές δραστηριότητες.
Στόχος του συστήματος είναι η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, μέσω της οικονομικής επιβάρυνσης της χρήσης ορυκτών καυσίμων και της ενθάρρυνσης της μετάβασης σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Οι εταιρείες που διαθέτουν στην αγορά βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης και πετρέλαιο θέρμανσης θα πρέπει να παραδίδουν δικαιώματα εκπομπών ανάλογα με το διοξείδιο του άνθρακα που αντιστοιχεί στα καύσιμα που διακινούν. Το κόστος αυτό ενδέχεται να μετακυλιστεί στους τελικούς καταναλωτές, επηρεάζοντας τις τιμές των καυσίμων και τη δαπάνη για θέρμανση.
Η προειδοποίηση Μητσοτάκη για την ευρωπαϊκή βιομηχανία
Κατά τις συζητήσεις στη Σύνοδο Κορυφής, ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε να επανεξεταστούν βασικές παράμετροι του ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών.
Σύμφωνα με Έλληνα αξιωματούχο που επικαλείται το Politico, ο πρωθυπουργός προειδοποίησε ότι χωρίς ουσιαστική αναθεώρηση του συστήματος υπάρχει κίνδυνος αποβιομηχάνισης της Ευρώπης. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι το ETS πρέπει να παραμείνει βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής στρατηγικής για την απανθρακοποίηση, αλλά να προσαρμοστεί στις σημερινές οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες.
Ο κ. Μητσοτάκης εξέφρασε επίσης τη δυσαρέσκειά του για το αρχικό σχέδιο των συμπερασμάτων της Συνόδου, εκτιμώντας ότι δεν αποτύπωνε επαρκώς τον επείγοντα χαρακτήρα της ενεργειακής κρίσης.
Η ελληνική πλευρά ζήτησε μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τα κράτη-μέλη, ώστε να μπορούν να εφαρμόζουν στοχευμένα, προσωρινά και προσαρμοσμένα μέτρα στήριξης για τα ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.