Τρεις πιθανές δυσμενείς εξελίξεις θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά την πορεία της ελληνικής οικονομίας το 2027, σύμφωνα με τις προσομοιώσεις που περιλαμβάνονται στην εισηγητική έκθεση του κρατικού προϋπολογισμού. Η υποχώρηση των ιδιωτικών επενδύσεων, μια νέα άνοδος των επιτοκίων και ένα ισχυρό ενεργειακό σοκ αποτελούν τους βασικούς κινδύνους που εξετάζει το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Τα συγκεκριμένα σενάρια αποτυπώνουν τις πιθανές επιπτώσεις στην ανάπτυξη, την απασχόληση, τον πληθωρισμό, την κατανάλωση και τη δημοσιονομική ισορροπία. Η βασική πρόβλεψη του προϋπολογισμού τοποθετεί την ανάπτυξη του 2027 στο 2,3%, όμως οι εναλλακτικές εξελίξεις θα μπορούσαν να περιορίσουν αισθητά τη δυναμική της οικονομίας.
Χαμηλότερες επενδύσεις και επιβράδυνση της ανάπτυξης
Το πρώτο σενάριο αφορά την περίπτωση κατά την οποία οι επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα, εξαιρουμένων των επενδύσεων σε κατοικίες, θα κινηθούν 10% χαμηλότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις. Μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε σε συνολική υποχώρηση των επενδύσεων κατά σχεδόν 6%, περιορίζοντας τη συμβολή τους στην οικονομική μεγέθυνση.
Σε αυτό το περιβάλλον, ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ θα περιοριζόταν στο 1,5%, έναντι 2,3% που προβλέπει το βασικό σενάριο. Η απόκλιση των 0,8 ποσοστιαίων μονάδων αναδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο του επενδυτικού κύκλου για τη διατήρηση της αναπτυξιακής πορείας.
Η ασθενέστερη οικονομική δραστηριότητα θα επηρέαζε και τα δημόσια οικονομικά. Η χαμηλότερη παραγωγή εισοδημάτων και η συρρίκνωση της φορολογικής βάσης θα επιβάρυναν το δημοσιονομικό αποτέλεσμα κατά 0,35 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ. Παράλληλα, ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ θα αυξανόταν κατά 1,43 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με τη βασική πρόβλεψη, καθώς η μικρότερη αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ θα επιβράδυνε την αποκλιμάκωση του χρέους.
Άνοδος επιτοκίων και πιέσεις στην κατανάλωση
Το δεύτερο σενάριο εξετάζει την επίδραση μιας νέας αυστηροποίησης της νομισματικής πολιτικής στην ευρωζώνη. Η υπόθεση εργασίας προβλέπει αύξηση του βασικού επιτοκίου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας κατά 150 μονάδες βάσης, δηλαδή κατά 1,5 ποσοστιαία μονάδα, για ολόκληρο το 2027.
Η αύξηση του κόστους χρήματος θα επηρέαζε κυρίως την κατανάλωση και τη χρηματοδότηση. Το πραγματικό ΑΕΠ θα ήταν κατά 0,25% χαμηλότερο από το βασικό σενάριο, ενώ η ιδιωτική κατανάλωση θα περιοριζόταν κατά 0,28%. Τα νοικοκυριά με δάνεια θα αντιμετώπιζαν υψηλότερες δόσεις και μικρότερο διαθέσιμο εισόδημα, ενώ οι επιχειρήσεις θα βρίσκονταν αντιμέτωπες με ακριβότερο δανεισμό και πιθανές αναβολές επενδυτικών σχεδίων.
Η επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας θα είχε συνέπειες και στην αγορά εργασίας, με την ανεργία να αυξάνεται κατά 0,08 ποσοστιαίες μονάδες έναντι της αρχικής εκτίμησης. Από την άλλη πλευρά, τα υψηλότερα επιτόκια θα περιόριζαν τις πληθωριστικές πιέσεις, με τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή να διαμορφώνεται κατά 0,24 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από το βασικό σενάριο.
Το δημοσιονομικό κόστος θα παρέμενε σημαντικό. Το αποτέλεσμα της γενικής κυβέρνησης θα επιβαρυνόταν κατά 0,29 ποσοστιαίες μονάδες του ΑΕΠ, ενώ ο λόγος του δημόσιου χρέους προς το ΑΕΠ θα αυξανόταν κατά 0,91 ποσοστιαίες μονάδες. Εκτός από την επίδραση της χαμηλότερης ανάπτυξης, θα προστίθετο και η αύξηση των δαπανών εξυπηρέτησης του χρέους λόγω των υψηλότερων επιτοκίων.
Ενεργειακό σοκ και αναζωπύρωση του πληθωρισμού
Το τρίτο σενάριο αφορά μια νέα ενεργειακή κρίση, με βασικό παράγοντα την άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου. Η προσομοίωση βασίζεται στην υπόθεση ότι η τιμή του αργού θα αυξηθεί κατά 30 δολάρια το βαρέλι σε σχέση με την παραδοχή του βασικού σεναρίου, η οποία ανέρχεται στα 95,4 δολάρια. Έτσι, η τιμή του πετρελαίου θα ξεπερνούσε τα 125 δολάρια το βαρέλι.
Η ισχυρότερη επίπτωση θα καταγραφόταν στον πληθωρισμό. Ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών καταναλωτή θα έφθανε στο 3,6%, έναντι 2,6% στο βασικό σενάριο, σημειώνοντας αύξηση κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Οι ανατιμήσεις θα μεταδίδονταν αρχικά στα καύσιμα και τις μεταφορές και στη συνέχεια σε προϊόντα και υπηρεσίες, μέσω του υψηλότερου ενεργειακού και παραγωγικού κόστους.
Τα νοικοκυριά θα αντιμετώπιζαν απώλεια αγοραστικής δύναμης, καθώς μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους θα κατευθυνόταν σε ενέργεια και βασικά αγαθά. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις θα καλούνταν να απορροφήσουν μέρος του αυξημένου κόστους ή να το μετακυλίσουν στις τελικές τιμές, με πιθανές επιπτώσεις στη ζήτηση.
Η ιδιωτική κατανάλωση θα υποχωρούσε κατά 0,43% και οι επενδύσεις κατά 0,64% σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις. Ως αποτέλεσμα, η ανάπτυξη θα περιοριζόταν στο 1,9%, ενώ η ανεργία θα αυξανόταν κατά 0,06 ποσοστιαίες μονάδες.
Το ενεργειακό σενάριο εμφανίζει, ωστόσο, μια ιδιαίτερη εικόνα στα δημοσιονομικά μεγέθη. Παρά την επιβράδυνση της πραγματικής οικονομίας, το ονομαστικό ΑΕΠ θα ενισχυόταν λόγω της ανόδου των τιμών. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε οριακή βελτίωση του δημοσιονομικού αποτελέσματος και σε μείωση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες.
Η βελτίωση αυτή θα ήταν κυρίως λογιστική και δεν θα αντανακλούσε πραγματική ενίσχυση της οικονομικής δραστηριότητας. Η πληθωριστική αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ θα μείωνε αριθμητικά το ποσοστό του χρέους, την ώρα που το υψηλότερο ενεργειακό κόστος, η πτώση της κατανάλωσης και η επιβράδυνση των επενδύσεων θα επιβάρυναν νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Οι τρεις προσομοιώσεις δείχνουν ότι η πορεία της ελληνικής οικονομίας το 2027 θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις διεθνείς συνθήκες, το επενδυτικό ενδιαφέρον και την εξέλιξη του κόστους χρηματοδότησης και ενέργειας. Παράλληλα, αναδεικνύουν ότι μια θετική εικόνα σε ορισμένους δημοσιονομικούς δείκτες δεν αρκεί για να αποτυπώσει τις πραγματικές πιέσεις που μπορεί να δέχονται η παραγωγή, η κατανάλωση και το διαθέσιμο εισόδημα.