Σαφές μήνυμα προς την Ουάσιγκτον για τη στάση της απέναντι στην Τουρκία, αλλά και για την ενίσχυση των σχέσεων με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία, έστειλε το Αμερικανικό Ελληνικό Ινστιτούτο (AHI).
Με επιστολή του προς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, με αφορμή την επίσκεψή του στην Αθήνα και τη συμμετοχή του στον 6ο Στρατηγικό Διάλογο ΗΠΑ–Ελλάδας, ο πρόεδρος του Ινστιτούτου Νικ Λαρυγκάκης υπογραμμίζει τη στρατηγική αξία της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας και ζητά ξεκάθαρη αμερικανική τοποθέτηση απέναντι στις τουρκικές κινήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο Στρατηγικός Διάλογος ως πλαίσιο συνεργασίας
Στην επιστολή, το AHI χαιρετίζει την απόφαση του Μάρκο Ρούμπιο να ηγηθεί της αμερικανικής αντιπροσωπείας στον Στρατηγικό Διάλογο, ο οποίος ξεκίνησε το 2018 και έχει εξελιχθεί σε βασικό θεσμικό μηχανισμό συντονισμού των δύο χωρών.
Η συνεργασία αφορά, μεταξύ άλλων, την άμυνα, την ενέργεια, το εμπόριο και την περιφερειακή ασφάλεια. Το Ινστιτούτο χαρακτηρίζει την Ελλάδα «πιστό, αξιόπιστο και σταθερό σύμμαχο» των Ηνωμένων Πολιτειών, επισημαίνοντας ότι η Αθήνα υπερκαλύπτει τις νατοϊκές δεσμεύσεις της για τις αμυντικές δαπάνες και τηρεί τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας.
Η στρατηγική σημασία της Σούδας
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη βάση της Σούδας, την οποία το AHI θεωρεί κρίσιμο κόμβο για την αμερικανική στρατιωτική παρουσία και τις επιχειρήσεις στην ευρύτερη περιοχή.
Σύμφωνα με την επιστολή, κατά τη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή, αμερικανικά μαχητικά, αεροσκάφη εναέριου ανεφοδιασμού, μεταγωγικά και μέσα ειδικών επιχειρήσεων χρησιμοποίησαν επανειλημμένα τις εγκαταστάσεις της βάσης. Παράλληλα, επισημαίνεται η απόφαση της Ελλάδας να μεταφέρει συστοιχία Patriot στην Κρήτη για την ενίσχυση της προστασίας της, αναλαμβάνοντας κόστος και κινδύνους στο πλαίσιο της στρατηγικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ.
Η Ελλάδα ενεργειακός κόμβος
Το Αμερικανικό Ελληνικό Ινστιτούτο αναδεικνύει επίσης τον ρόλο της Ελλάδας στην ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης. Οι υποδομές στη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη, σε συνδυασμό με τον Κάθετο Διάδρομο προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία, ενισχύουν τη δυνατότητα μεταφοράς αμερικανικού LNG στην ευρωπαϊκή αγορά.
Κατά την άποψη του AHI, η εξέλιξη αυτή εξυπηρετεί και τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς συμβάλλει στη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία και εδραιώνει την Ελλάδα ως περιφερειακό ενεργειακό κόμβο.
Στήριξη στο σχήμα 3+1
Στην επιστολή γίνεται αναφορά στο σχήμα 3+1, στο οποίο συμμετέχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ελλάδα, η Κυπριακή Δημοκρατία και το Ισραήλ. Το Ινστιτούτο ζητά από την αμερικανική κυβέρνηση να εξασφαλίσει τους αναγκαίους πόρους και την απαιτούμενη πολιτική στήριξη για το U.S. Eastern Mediterranean Energy Center.
Οι τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
Μεγάλο μέρος της επιστολής αφορά τις τουρκικές θέσεις και ενέργειες στην Ανατολική Μεσόγειο. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται ο Great Sea Interconnector, το ευρωπαϊκό έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, το οποίο έχει λάβει χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στον περιορισμό της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου.
Το AHI σημειώνει ότι η Άγκυρα υποστηρίζει πως απαιτείται η συγκατάθεσή της για εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές μεταξύ Κρήτης και Κύπρου. Παράλληλα, κάνει αναφορά στο περιστατικό ανοικτά της Κάσου και στις τουρκικές απαιτήσεις για προηγούμενη ενημέρωση σχετικά με νέες έρευνες.
Ο Νικ Λαρυγκάκης συνδέει τις συγκεκριμένες κινήσεις με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» και με την τουρκική απειλή του casus belli κατά της Ελλάδας. Όπως υποστηρίζει, οι ενέργειες αυτές αντιβαίνουν στο διεθνές δίκαιο και δεν εξυπηρετούν τα στρατηγικά συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών στην περιοχή.
Η θέση για τους S-400 και τα F-35
Το Ινστιτούτο καλεί την αμερικανική κυβέρνηση να διατηρήσει σε ισχύ τις κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στην Τουρκία βάσει του CAATSA, εξαιτίας της αγοράς του ρωσικού συστήματος S-400.
Παράλληλα, παίρνει σαφή θέση κατά της επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 και κατά της απόκτησης προηγμένων αμερικανικών οπλικών συστημάτων από την Άγκυρα, όσο, σύμφωνα με το AHI, συνεχίζονται οι απειλές κατά ενός συμμάχου του ΝΑΤΟ και οι αμφισβητήσεις της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Το μήνυμα προς τον Μάρκο Ρούμπιο
Κλείνοντας, ο Νικ Λαρυγκάκης καλεί τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών να αξιοποιήσει την επίσκεψή του στην Αθήνα, ώστε να επαναβεβαιώσει δημόσια ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία στην προάσπιση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.