Την πλήρη και κατηγορηματική απόρριψη του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 επαναλαμβάνει η Ελλάδα με επίσημη επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Η Αθήνα υπογραμμίζει ότι η φερόμενη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων δεν μπορεί να του προσδώσει νομική ισχύ ούτε να改变ήσει τον παράνομο χαρακτήρα του.
Η επιστολή, με ημερομηνία 22 Οκτωβρίου 2026, υπογράφεται από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβη Αγλαΐα Μπαλτά, κατόπιν οδηγιών της ελληνικής κυβέρνησης. Το κείμενο κυκλοφόρησε ως επίσημο έγγραφο της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, με αριθμό A/81/455.
Η ελληνική πλευρά αναφέρεται στο Μνημόνιο Οριοθέτησης Θαλάσσιων Περιοχών Δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο, το οποίο υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019 μεταξύ της Τουρκίας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης. Όπως επισημαίνει, οι δύο χώρες δεν διαθέτουν παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές και, συνεπώς, δεν έχουν κοινά θαλάσσια όρια που θα μπορούσαν να οριοθετηθούν με διμερή συμφωνία.
Σύμφωνα με την Αθήνα, το μνημόνιο αγνοεί την ύπαρξη ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη και τα Δωδεκάνησα, καθώς και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης. Η οριοθέτηση που περιλαμβάνεται στο κείμενο χαρακτηρίζεται ως «κατάφωρη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας» και ως αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο της θάλασσας και τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας.
Η Ελλάδα υποστηρίζει ότι το μνημόνιο είναι παράνομο, άκυρο και ανίσχυρο βάσει του διεθνούς δικαίου. Παράλληλα, διαμηνύει ότι η φερόμενη επικύρωσή του από τη λιβυκή Βουλή δεν μεταβάλλει τον νομικό χαρακτήρα του και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα.
Η Αθήνα απορρίπτει το μνημόνιο στο σύνολό του και επισημαίνει ότι στερείται νομικής ισχύος κάθε πράξη που φέρεται να έχει υιοθετηθεί κατ’ εφαρμογή του, συμπεριλαμβανομένου του σχετικού νομοσχεδίου επικύρωσης. Η ίδια θέση ισχύει και για οποιαδήποτε ενέργεια βασίζεται στις συντεταγμένες που περιλαμβάνονται στο κείμενο του 2019.
Στην επιστολή τονίζεται επίσης ότι κάθε ενέργεια η οποία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της Ελλάδας συνιστά παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Η ελληνική πλευρά δηλώνει ότι επιφυλάσσεται όλων των δικαιωμάτων της απέναντι σε ενέργειες που θα μπορούσαν να θίξουν τα συμφέροντά της.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο μεταγενέστερο μνημόνιο συνεργασίας στον τομέα των υδρογονανθράκων, το οποίο υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2022 μεταξύ της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης. Η Ελλάδα επαναλαμβάνει την αντίθεσή της στη συγκεκριμένη συμφωνία στον βαθμό που αποσκοπεί στην εφαρμογή του μνημονίου του 2019 ή στηρίζεται στη θαλάσσια οριοθέτηση που αυτό προβλέπει.
Η Αθήνα επεκτείνει τις επισημάνσεις της και στις θαλάσσιες διεκδικήσεις της ίδιας της Λιβύης στη Μεσόγειο. Αναφέρεται ειδικότερα στη λιβυκή ρηματική διακοίνωση της 27ης Μαΐου 2025, η οποία περιλαμβάνει συντεταγμένες και χάρτη για τα εξωτερικά όρια της λιβυκής υφαλοκρηπίδας και έχει καταχωριστεί ως έγγραφο A/79/916.
Η Ελλάδα χαρακτηρίζει τις σχετικές λιβυκές διεκδικήσεις ατεκμηρίωτες και νομικά αβάσιμες, παραπέμποντας και στη δική της ρηματική διακοίνωση της 3ης Σεπτεμβρίου 2025. Παράλληλα, διευκρινίζει ότι η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου δεν επηρεάζει κανένα από τα δικαιώματα που της αναγνωρίζει το διεθνές δίκαιο.
Παρά τον αυστηρό τόνο των νομικών επισημάνσεων, η επιστολή επαναβεβαιώνει τη δέσμευση της Ελλάδας για ειρηνική επίλυση των ζητημάτων θαλάσσιας οριοθέτησης με τις γειτονικές χώρες, με καλή πίστη και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο της θάλασσας. Ως παραδείγματα αυτής της πολιτικής αναφέρονται οι συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης με την Ιταλία και την Αίγυπτο.
Η επιστολή ολοκληρώνεται με αίτημα προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ να κυκλοφορήσει ως επίσημο έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο του θέματος «Ωκεανοί και Δίκαιο της Θάλασσας».