Ένα έργο του Θεόδωρου Ράλλη, με τίτλο «La séance du modèle», αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της επερχόμενης δημοπρασίας Greek Sale του οίκου Bonhams στο Παρίσι, στις 18 Νοεμβρίου. Η αρχική εκτίμηση κινείται μεταξύ 40.000 και 60.000 ευρώ, επίπεδο που θεωρείται ιδιαίτερα ελκυστικό για έναν ζωγράφο με ισχυρή παρουσία στη διεθνή αγορά του οριενταλισμού.
Ο πίνακας είναι υπογεγραμμένος και χρονολογημένος το 1874, έχει διαστάσεις 33 επί 41 εκατοστά και, σύμφωνα με τα στοιχεία του οίκου, προέρχεται από τους κληρονόμους ιδιωτικής συλλογής στη Μεγάλη Βρετανία. Η χαμηλή τιμή εκκίνησης αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο έντονου ανταγωνισμού μεταξύ των υποψήφιων αγοραστών, αλλά και μιας σημαντικής υπεραξίας εφόσον η δημοπρασία εξελιχθεί θετικά.
Η περίπτωση του Ράλλη αποτυπώνει με χαρακτηριστικό τρόπο τις έντονες διακυμάνσεις που έχουν σημειωθεί στην αγορά ελληνικής τέχνης. Κατά το παρελθόν, έργα του καλλιτέχνη κατέγραψαν εντυπωσιακές επιδόσεις, πριν ακολουθήσουν η οικονομική κρίση, η υποχώρηση της ζήτησης και μια γενικότερη αναπροσαρμογή των τιμών.
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα του έργου «Προσευχή σε ελληνική εκκλησία». Το 2007 είχε αρχική εκτίμηση 170.000 ευρώ και τελικά πωλήθηκε προς 668.400 ευρώ. Τέσσερα χρόνια νωρίτερα είχε αγοραστεί για 97.500 ευρώ, εξέλιξη που μεταφράστηκε σε ιδιαίτερα υψηλή ετήσια απόδοση για τον τότε κάτοχό του.
Την ίδια περίοδο, η «Αιχμάλωτη» του Ράλλη άλλαξε χέρια έναντι 1.046.232 ευρώ, υπερβαίνοντας σημαντικά το εύρος εκτίμησης των 300.000 έως 500.000 στερλινών. Η συναλλαγή αυτή δημιούργησε νέο ρεκόρ για έργο του ζωγράφου, σε μια εποχή κατά την οποία η ζήτηση για τους σημαντικούς εκπροσώπους της ελληνικής ζωγραφικής ενισχυόταν από ένα ιδιαίτερα επιθετικό market making.
Η ανοδική δυναμική, ωστόσο, δεν διατηρήθηκε. Όταν η «Αιχμάλωτη» εμφανίστηκε ξανά προς πώληση το 2011, μέσω του Bonhams στο Λονδίνο, η εκτίμησή της παρέμενε στα επίπεδα των 300.000 έως 500.000 στερλινών. Παρά το υψηλό ενδιαφέρον που θεωρητικά συγκέντρωνε, παρέμεινε απούλητη.
Η επόμενη επανεμφάνιση του έργου πραγματοποιήθηκε την άνοιξη του 2021, στο Παρίσι, εν μέσω της πανδημίας. Η εκτίμηση διαμορφώθηκε μεταξύ 300.000 και 500.000 ευρώ, ενώ οι προσδοκίες της αγοράς ήταν υψηλότερες, με αρκετούς να θεωρούν πιθανό ένα αποτέλεσμα κοντά ή και πάνω από τις 600.000 ευρώ. Τελικά, η πώληση ολοκληρώθηκε με μία μόνο προσφορά, στα 300.000 ευρώ χωρίς τις προμήθειες, ή στα 375.312 ευρώ συμπεριλαμβανομένων των εξόδων του οίκου.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδότησε μια σημαντική υποχώρηση σε σχέση με την κορυφή του 2007, όταν το ίδιο έργο είχε πωληθεί περίπου προς 1 εκατομμύριο ευρώ. Η πτώση, που υπολογίζεται περίπου στο 70%, ανέδειξε παράλληλα τη διαφορετική συμπεριφορά της αγοράς τέχνης σε σχέση με άλλα επενδυτικά προϊόντα: ακόμη και σε περιόδους μεγάλης απαξίωσης, ένα έργο τέχνης μπορεί να διατηρήσει εμπορευσιμότητα και να προσφέρει στον κάτοχό του κάποια δυνατότητα ρευστοποίησης.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, οι τιμές των έργων του Ράλλη παρουσίασαν ασταθή πορεία, με τις περισσότερες συναλλαγές να καταγράφονται σε ένα ευρύ φάσμα, από περίπου 9.000 έως 200.000 ευρώ. Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι η αγορά έχει περάσει σε μια φάση επανατιμολόγησης, όπου η ποιότητα, η θεματολογία, η προέλευση και η κατάσταση διατήρησης κάθε έργου παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Σε αυτό το περιβάλλον, το «La séance du modèle» μπορεί να αποτελέσει ένα ενδιαφέρον βαρόμετρο για το κατά πόσο η αγορά είναι έτοιμη να αναθερμανθεί. Η σχετικά περιορισμένη εκτίμηση, η παλαιότητα, η υπογραφή και η σύνδεση του έργου με έναν αναγνωρισμένο εκπρόσωπο της ελληνικής ζωγραφικής του 19ου αιώνα δημιουργούν προϋποθέσεις για αυξημένο ενδιαφέρον.
Παραμένει, βέβαια, αβέβαιο αν η δημοπρασία θα επιβεβαιώσει τις προσδοκίες για θεαματική υπεραξία. Η αγορά τέχνης επηρεάζεται από τη σπανιότητα, το ιστορικό ενός έργου, τη διεθνή ζήτηση και τη συγκυρία, ενώ η υψηλή μεταβλητότητα μπορεί να οδηγήσει τόσο σε σημαντικά κέρδη όσο και σε μεγάλες απώλειες. Το επερχόμενο Greek Sale αναμένεται, επομένως, να προσφέρει μια ακόμη ένδειξη για τη θέση του Ράλλη στη σύγχρονη αγορά και για το αν η περίοδος διόρθωσης έχει ανοίξει τον δρόμο για μια νέα ανοδική πορεία.